ಕಳೆದುಹೋದದ್ದರ ಅನ್ವೇಷಣೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಾಮಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ್ಯ ದೇವತೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥನಗಳು ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಈ ದೇವತೆಯ ಕೆಲವು ನಾಮಗಳು ಇಂತಿವೆ:
-
ಮ್ಹಾಸೋಬ / ಮ್ಹಾಸ್ಕೋಬ / ಮ್ಹಾಟೋಬ
-
ಪೋತುರಾಜು / ಪೋತಿರಾಜ
-
ಕರುಪ್ಪು
-
ಸುಡಲೈ ಮಾಡನ್
-
ಪವಡೈರಾಯನ್
-
ವಿಷ್ಣು ಮಾಯ / ಸಾತನ್ ಸ್ವಾಮಿ
-
ಮೂಲ ಮೈಸೊಂದಯ್ಯ / ಮೈಸೊಂದಾಯ್
-
ಭೂತರಾಜ
-
ಉರಮ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾರಿಕಾಂಬೆ — ಎಮ್ಮೆ / ಕೋಣ
-
ಬೇತಾಳ / ವೇತಾಳ
-
ಗೊರ್ಲ
-
ಭೈರವ
-
ಮಹಿಷಾಸುರ
-
ಯಮಾಂತಕ / ವಜ್ರ-ಭೈರವ
ಪುರಾಣಿಕ ಅಥವಾ ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಚಿನ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಳಮಟ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯವು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದುದರಿಂದ, ಸುಲಭ ಗ್ರಹಿಕೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.
ಇಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಸರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕಥನಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿವಿಧ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆರಾಧನಾ ಪಂಥಗಳು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ತಮ್ಮ ದೇವತೆಗಳ ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಈ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ‘ಆವಾಹನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ಯಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮ-ವಿಧಿಗಳಾಗಲಿ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆರ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಗ್ರಹವನ್ನಾಗಲಿ, ದೈವತ್ವವನ್ನಾಗಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ದೈವವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಂಗತವಾಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ-ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಬಂಧನರಹಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ, ಅವನಿಗಾಗಲಿ ಅವನ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ಕಾಗಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ದೇವತೆ ಇತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಕರುಣಾಮಯ ಆತ್ಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ, ಒಂದೇ ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದಕ್ಕಣದ ದೇವತೆಗಳ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.